Бо суханони оддӣ
Шартномаи меҳнатӣ — созишномаи хаттии байни шумо ва корфармо. Дар он навишта мешавад, ки шумо кӣ кор мекунед, чӣ қадар мегиред, дар куҷо ва аз рӯи кадом ҷадвал. Вақте ки шартнома имзо шудааст, Кодекси меҳнат ба шумо татбиқ мешавад: рухсатии пулакӣ, варақаи беморӣ, ҳимоя ҳангоми аз кор рафтан, ҳиссаҳо барои нафақа.
Шартномаро дар ду нусха тартиб медиҳанд — яке назди шумо мемонад (м. 67 КМ РФ). Онро ба шакли электронӣ низ имзо кардан мумкин аст, агар корфармо гардиши электронии ҳуҷҷатҳои кадрӣ дошта бошад.
Дар шартнома чӣ бояд бошад
- Ҷои кор ва вазифа (вазифаи меҳнатӣ).
- Санаи оғози кор, барои шартномаи муваққатӣ — мӯҳлат ва сабаби муваққатӣ будани он.
- Шартҳои музд: оклад ё ставкаи тарифӣ, иловапулиҳо, изофапулиҳо, мукофотҳо.
- Реҷаи кор ва истироҳат, агар аз реҷаи умумии корфармо фарқ кунад.
- Шарт дар бораи суғуртаи иҷтимоии ҳатмӣ.
Бо хоҳиши тарафҳо мӯҳлати санҷишӣ, кори дурдаст ва шарти ифшо накардани сирро илова мекунанд. Шартҳое, ки аз Кодекси меҳнат бадтаранд (масалан, рухсатӣ камтар аз 28 рӯз), амал намекунанд.
Шартномаи беҳадди муддат ва муваққатӣ
Одатан шартномаро барои мӯҳлати номаҳдуд мебанданд. Муваққатӣ — на зиёда аз 5 сол ва танҳо ҳангоме, ки сабаб бошад: ивази корманд дар рухсатии ҳомиладорӣ ва таваллуд, кори мавсимӣ, лоиҳаи муайян (м. 58, 59 КМ РФ). Агар сабаб набошад ё пас аз анҷоми мӯҳлат шумо кор карданро давом диҳед, шартнома беҳадди муддат ҳисоб мешавад.
Мисол бо рақамҳо
Шумо рӯзи душанбе, 2 марти соли 2026 ба кор баромадед, шартнома ҳоло имзо нашудааст. Агар шуморо ба кор роҳ дода бошанд, шартнома баста шуда ҳисоб мешавад, корфармо бошад вазифадор аст онро на дертар аз се рӯзи корӣ хаттӣ расмӣ кунад. Мӯҳлатро аз рӯзи оянда ҳисоб мекунанд, барои ҳамин охирин рӯз — панҷшанбе, 5 март.
Дар шартнома оклад 60 000 ₽ ва мӯҳлати санҷишӣ 3 моҳ навишта шудааст. Ба даст шумо 60 000 − 13% = 52 200 ₽ дар як моҳ мегиред, корфармо бошад иловатан барои шумо ҳиссаҳои суғуртавӣ мепардозад. Агар аз санҷиш нагузаред, корфармо бояд се рӯз пеш хаттӣ огоҳ кунад ва сабабро нишон диҳад.
Худатон ҳисоб кунед
Рақамҳоро тағйир диҳед — ҳисоб қадам ба қадам фавран нав мешавад. Қоидаҳои Русия барои соли 2026.
Шартномаи меҳнатӣ ва шартномаи ГПХ
Бо шартномаи ГПХ (пудрат, хизматрасонӣ) барои натиҷа пул медиҳанд, рухсатӣ, варақаи беморӣ аз корфармо ва ҳимоя аз ихроҷ нест. Агар воқеан шумо аз рӯи ҷадвал кор кунед, ба роҳбар итоат намоед ва пулро ду маротиба дар як моҳ гиред, ин муносибатҳои меҳнатӣ аст ва онҳоро тавассути нозироти меҳнат ё суд чунин эътироф кардан мумкин аст.
Чӣ тавр хато накунем
- Бе шартномаи имзошуда кор сар накунед ва нусхаи худро нигоҳ доред.
- Санҷед, ки маблағ дар шартнома бо ваъдашуда мувофиқ аст ва мефаҳмед, ки ин пеш аз гирифтани андоз аст ё ба даст.
- Ҳама тағйирот — маош, вазифа, ҷадвал — бо созишномаи иловагӣ расмӣ мешавад, ки онро низ шумо имзо мекунед.
- Маълумот дар бораи кор ба дафтарчаи меҳнатии электронӣ ворид мешавад — онро дар Госуслуги санҷидан мумкин аст.
Дар Русия, Қазоқистон ва Белорус
Русия
Бо боби 10–11 КМ РФ танзим мешавад. Хаттӣ, дар ду нусха, на дертар аз 3 рӯзи корӣ пас аз ба кор роҳ додан бастаанд; шартномаи муваққатӣ — на зиёда аз 5 сол.
Қазоқистон
Дар Қазоқистон шартномаи меҳнатиро хаттӣ тибқи Кодекси меҳнати ҶК мебанданд; корфармо маълумоти онро ба низоми ягонаи ҳисоби шартномаҳои меҳнатӣ ворид мекунад, онҳо дар портали enbek.kz намоён мешаванд.
Беларус
Дар Беларус ба ғайр аз шартномаи меҳнатии оддӣ, зуд-зуд контракт мебанданд — шартномаи меҳнатии муваққатӣ барои 1–5 сол бо шартҳои махсус. Онро Кодекси меҳнати Ҷумҳурии Беларус танзим мекунад.
Сарчашмаҳо: Кодекси меҳнати РФ («Трудовой кодекс РФ»), КонсультантПлюс, Хадамоти давлатӣ («Госуслуги»)