Жөнөкөй сөз менен
Каттоо мамлекетке сиз кайда жашаарыңызды көрсөтөт. Сүйлөшүүдө аны көбүнчө «прописка» дешет. Чет элдиктер үчүн эки түрү бар:
- болгон жери боюнча — убактылуу келгендер үчүн: патент менен иштегени, окугану, конокко келгендер. Бул миграциялык эсеп дегенибиз;
- жашаган жери боюнча — РВП же ВНЖ барлар үчүн. Дарек документке жазылат, ал эми чет элдиктин өзү арыз берет.
Каттоо турак жайга болгон менчик укугун бербейт. Ал патент, иш, окуу, банк эсеби, поликлиника жана болуу мөөнөтүн узартуу үчүн керек.
Эсепке ким жана кантип коёт
Болгон жери боюнча келгендиги тууралуу билдирүүнү адатта кабыл алуучу тарап берет: батирдин ээси, иш берүүчү, мейманкана, жогорку окуу жайы. Аны ИДМге (МВД), МФЦге, почта аркылуу, ал эми эки тарапта тең тастыкталган эсеп жазуусу болсо — Госуслуги аркылуу берсе болот. Чет элдикке билдирүүнүн жулма бөлүгүн беришет — аны сактоо керек.
Мөөнөттөр:
- адатта — келгенден кийин 7 иш күнү;
- мейманканада, хостелде, санаторийде — 1 иш күнү;
- Казакстан, Кыргызстан жана Армения жарандары — эсепсиз 30 күнгө чейин, Беларусь жарандары — 90 күнгө чейин;
- Тажикстан жарандары — макулдашуу боюнча 15 күнгө чейин;
- ВКС жана алардын үй-бүлө мүчөлөрү — 90 күнгө чейин.
Сандар менен мисал
Жумушчу Москвага 2026-жылдын 14-сентябрында дүйшөмбүдө келип, ижара келишими боюнча батир жалдады. Эртеси күндөн баштап 7 иш күнүн санайбыз: 15, 16, 17, 18, 21, 22 жана 23-сентябрь. Демек, батирдин ээси билдирүүнү 23-сентябрдан, шаршембиден кеч эмес берүүсү керек. 19–20-сентябрдагы дем алыш саналбайт. Даталарды иш күндөрү калькулятору менен текшерсе болот.
Эгер жумушчу бир айдан кийин башка батирге көчүп барса, жаңы ээси аны кайра эсепке коёт, ал да 7 иш күнүндө. Эгер жумушчу Россиядан кетип, кайра келсе, ар бир кирүүдөн кийин эсеп кайра тариздетилет.
Көп кетирилүүчү каталар
- Жалган каттоо. Жашабаган дарек боюнча эсепке туруу — мыйзам бузуу. Бул үчүн турак жай ээси кылмыш жоопкерчилигине тартылышы, ал эми чет элдик чыгарылып жиберилиши мүмкүн.
- Билдирүү чындап кабыл алынганын текшербей калуу. Жулма бөлүктү же Госуслугидан көчүрмөнү сактап коюңуз.
- Дарегин же ишин алмаштырып, кайра эсепке турбай калуу.
- Каттоо болуу мөөнөтүн узартат деп ойлоо. Жок: мөөнөт келүү максатына, патентке, окууга жана 90 күн эрежесине көз каранды.
Эрежелер өзгөрүп турат — ИДМдин (МВД) сайтынан жана Госуслугидан текшерип туруңуз.
Эрежелер жөнүндө негизгиси
Россия
Тартипти 109-ФЗ жана 115-ФЗ мыйзамдары белгилейт. Адатта келгенден кийин 7 иш күнүнүн ичинде эсепке туруу керек, мейманканада — 1 иш күнүнүн ичинде. Казакстан, Кыргызстан жана Армения жарандары 30 күнгө чейин, Беларусь жарандары — 90 күнгө чейин каттоосуз жүрө алышат.
Булактар: Россиянын ИДМ (МВД) («МВД России», ГУВМ), Госуслуги, «Чет элдик жарандардын укуктук абалы жөнүндө» 115-ФЗ мыйзамы («Закон № 115-ФЗ», КонсультантПлюс)